TÜRKİYE'DE YABANCILARA İLİŞKİN KAPSAMLI BİLGİLER

TÜRKİYE’DE YAŞAYAN YABANCILARA İLİŞKİN KAPSAMLI BİLGİLER

Yabancı ülke vatandaşları; en az 60 gün geçerli pasaport veya pasaport yerine geçen dengi bir belgeyle sınır kapılarından giriş - çıkış yapabilmekte olup, ilgili pasaport kontrol noktalarında; gelen yabancıların ülkeye girişlerinde rutin pasaport kontrolleri (geçerli olup olmadığı, müzavver yani sahte olup olmadığı), vize uygulamasına tabi ise geçerli bir vizeye sahip olup olmadığı ve herhangi hukuki (giriş yasağı vb.) bir kısıtlama olup olmadığı tespit edilmektedir.

Yukarıda bahsekonu şartları taşımayan yabancıların Türkiye’ye girişlerine izin verilmemekte ve bu kişiler “kabul edilemez yolcu” (INAD) kapsamında geldikleri ülkelere geri gönderilmektedirler.

Türkiye’ye gelecek yolcuların bulundukları ülkelerdeki T.C. Büyükelçilik ve Başkonsoloslukları aracılığıyla seyahat amacına (turistik, öğrenim, çalışma veya uzun süreli ikamet izni) uygun vize almaları gerekmektedir.

Gerekli vize başvurularınızı bulunduğunuzun ülkelerdeki T.C. Büyükelçilikleri veya Başkonsolosluklarına https://www.konsolosluk.gov.tr/Visa adresinden vakitlice randevu almak suretiyle yapmanız ve seyahat tarihinden en az bir ay önce vizelerinizi almanız, çıkış yapacağınız havalimanlarında herhangi bir sorunla karşılaşmamanız açısından önemlidir.

Türkiye’ye girişinizde; pasaportunuzun veya vizenizin sahte olduğunun tespiti, geçerlilik süresinin sona ermiş olması, üzerinde silinti, kazıntı veya tahrifat olması, vize sahibinin giriş yasağının bulunması, suç işleyebileceğiniz hususunda güçlü şüphe bulunması ve vize veya vize muafiyetini kötü amaçla kullanmanız halinde vizeniz iptal edilir.

Sahip olduğunuz vize veya vize muafiyeti Türkiye'de en fazla 90 gün kalabilmenize imkan tanımakta, bu sürenin aşımı durumunda vize ikamet süresinin aşımı dolayısıyla başta idari para cezası olmak üzere hakkınızda Türkiye’ye giriş yasağı dahi konabilmektedir. 90 günden fazla kalmak istemeniz halinde ilk bir ay içerisinde en yakın emniyet merkezine müracaat edip, uzun süreli ikamet tezkeresi almanız gerekmektedir.

Vize talebinizin reddi halinde veya vizenizin iptal edilmesi halinde mahkeme yoluna gitmeniz mümkündür.

Aşağıdaki durumlarda istisnai olarak vize yükümlülüğünden muaf olunabilir;

-  Mücbir sebeplerle girişlerde (hava şartları, kaza ve taşıtlarda meydana gelebilecek teknik sorunlarda)

- Deniz limanlarından turistik amaçlı vizesiz girişlerde (Sadece liman şehrini veya çevresindeki illeri turizm amaçlı gezmek amacıyla deniz taşıtlarıyla gelen yabancılara)

Sahip olduğunuz vize ile veya vize muafiyeti ile Türkiye’de 180 gün içerisinde yalnızca 90 gün kalabilirsiniz. Bu uygulamadaki amaç, vize süresinde veya vize muafiyetinin sağladığı süre içerisinde farklı bir niyetle kullanılmasının önüne geçmektir.

Aşağıdaki durumlarda “180 günde 90 gün” uygulanmaz;

- Geçerli oturum veya çalışma izni sahibi olanlar

- Türk vatandaşlığından izinle çıkanlar (mavi kart hamili kişiler)

- Türkiye’nin taraf olduğu ikili ya da çok taraflı anlaşmalarla oturum izninden muaf tutulanlar (NATO kuvvet unsurları gibi)

- Türkiye’de görevli diplomatik misyon mensupları ve uluslararası kuruluşların Türkiye’deki temsilcilikleri mensupları ve ailelerinden Dışişleri Bakanlığı’nca bildirilenler

- “Vatansız kişi kimlik belgesi”  (Haymatlos) hamili olanlar

- “Uluslararası koruma başvuru kayıt belgesi” olanlar

- “Uluslararası koruma başvuru sahibi kimlik belgesi” olanlar

- “Uluslararası koruma statüsü sahibi kimlik belgesi” olanlar

Türkiye’de 180 günde 90 gün kalma süresini tamamlamış yabancılardan sınır kapılarına gelmiş olanların, ülkemize girişine mani başka bir husus yoksa, giriş tarihinden itibaren oturum izni almasına imkan tanınmak üzere, on gün (10) içinde yaşadıkları ildeki Göç Dairesi’ne başvurmayı kabul ettiklerini beyan etmeleri şartıyla girişine izin verilir.

Bu süre zarfında oturum iznine müracaat etmeyenler, giriş tarihinden itibaren oturum izni ihlali yapmış sayılacaklardır.

Bu çerçevede, vize, vize muafiyeti, çalışma izni veya oturum izni süresini on günden fazla aşmış olmakla birlikte, hakkında sınır dışı etme kararı alınmadan çıkış yapmak üzere sınır kapılarına kendiliğinden gelen yabancılar hakkında giriş yasağı kararı alınmakta birlikte cezalı harç ödemektedirler.

E - VİZE

Yabancıların http://www.evisa.gov.tr adresinden gerekli bilgileri girip ve ödemelerini kredi kartı ile yapmak suretiyle aldıkları elektronik vizedir.

Vize rejim tablosunda yer alan 49 ülkenin vatandaşlarından, e-vize ile gelen ancak THY ile seyahat etmemiş olanlara, Schengen veya OECD ülkelerinden birinin geçerli vizesine veya oturum iznine sahip olmaları şartıyla giriş izni verilmektedir.

Sınır kapılarında vize itası yapılabilmesi için;

- En az altmış gün süreli pasaport hamili olmak,

- Salgın hastalıkları taşımamak,

- İkamet süresi kadar sağlık sigortasının olması,

- Konaklama süresince, yeterli ve düzenli maddi imkâna sahip olmak,

- Türkiye’ye giriş ve Türkiye’de kalış amacını haklı nedenlere isnat edebilmek,

- Vize ihlalinden veya önceki oturum izninden doğan cezalarını ödemeyenlere vize ita edilmez.

Nisan 2014 tarihi itibariyle hudut kapılarımızda bandrol/kaşe vize uygulaması sona ermiştir.

 “Liman Şehri İzin Belgesi” bir liman şehrini veya çevresindeki illeri turizm amaçlı gezmek için deniz taşıtlarıyla gelen yabancılara verilen, yetmiş iki saat süreli vizedir.

GİRİŞ YASAĞI

Türkiye’ye giriş yasağı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından alınır. Giriş yasağı süresi en fazla beş yıldır. Hakkınızda giriş yasağı kararı olup olmadığını öğrenebilmek için yurtdışında Büyükelçilikler, Konsolosluklar veya ülkeye varışınızı müteakip sınır kapılarından bilgi alabilirsiniz.

 

İKAMET İZNİ

Türkiye’de 90 günden daha fazla kalacak yabancıların oturum izni alması gerekmektedir.

Bunun dışında yabancıların oturum izninden muaf olabilmeleri için;

a) Vize süresi veya vize muafiyeti süresince Türkiye’de yaşıyor olmak,

b) Türk vatandaşlığından izinli olarak çıkmış olmak,

c) Uluslararası koruma “Başvuru Kayıt Belgesi”ne sahip olmak,

ç) Türkiye’nin taraf olduğu ikili veya çok taraflı anlaşmalarla oturum izninden muaf tutulmak,

d) Türkiye’de görevli diplomatik misyon temsilcileri ve ailesi olmak,

e) Uluslararası kuruluşlarda görevli çalışıyor olmak,

f) “Uluslararası koruma başvuru sahibi kimlik belgesi”ne sahip olmak,

g) “Uluslararası koruma statüsü sahibi kimlik belgesi” sahibi olmak,

ğ) “Vatansız kişi kimlik belgesi” (Haymatlos) sahibi olmak,

h) Geçerli çalışma izni hamili olmak durumundadır.

Başvuru Şartları

Oturum izni başvurusu bizzat yapılabileceği gibi, yasal temsilci aracılığıyla da yapabilir. Bu başvurular yurtdışında Büyükelçilik ve Konsolosluklara yurt içinde ise Göç İdaresine yapılır.

Oturum izni başvurusunda asgari 60 gün süreli pasaport ve kalış amacını destekleyici belgeler (eğitim, mülk edinme, çalışma, tedavi vb.) sunulur. Başvurunun sonuçlanma süresi ilgili dairedeki iş yoğunluğuna göre değişir.

Başvurusu esnasında eksik belgeler varsa bu durum başvuru sahibine bildirilir ve on beş gün içinde bunların tamamlanması talep edilir.

Oturum izni süresinin dolmasına 60 gün kala Göç İdaresine başvuru yapılması gerekir. Bununla birlikte, süresi bittiği halde oturum izni uzatma başvurusu yapmayanlardan “kabul edilebilir” bir mazereti olan yabancıların başvuruları alınırken; oturum izin süresinin bitim tarihi ile başvuru tarihi arasındaki sürenin oturum harcı ceza tatbik edilerek alınır.

Türkiye içinden yapılan oturum izni talebinin reddi, iptali ya da uzatılmaması durumunda; yabancıya ya da yasal temsilcisine veya avukatına tebliğ edilen tebligatta, yabancının karara karşı itiraz haklarını etkin şekilde nasıl kullanabileceği ve bu süreçteki diğer yasal hak ve yükümlülükleri de yer alır.

Oturum izin belgesi bedeli 2017 yılı sonuna kadar 63 TL olarak belirlenmiştir. Oturum harç bedeli ile ilgili ayrıntılı bilgiye ilgili web adresinden ulaşılabilir.

Oturum izin belgeleri, Göç İdaresi Genel Müdürlüğü’nce basılarak, PTT aracılığıyla yabancıların başvuru esnasında belirttikleri adreslerine gönderilir.

11/4/2014 tarihinden önce alınmış oturum izinleri, bu tarihten sonra da geçerli olmaya devam edecektir.

11/4/2014’ten önce yapılmış ancak bu tarih itibariyle sonuçlanmamış olan oturum izni başvurularının, Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanununun hükümlerine göre sonuçlandırılması gerektiğinden, müracaat sahibiyle temasa geçilerek başvurusunu yenilemesi talep edilmektedir.

Oturum izni başvurusunda bulunup, izin belgesinin çıkmasını beklemeksizin yurtdışına çıkan yabancılar için cezai uygulama söz konusudur.

Oturum izninin verilmesine esas olan gerekçenin sona ermesinden sonra Türkiye’de kalmaya devam eden yabancılar mevcut oturum izniyle kalmaya devam edebilecekleri gibi Göç İdaresi’nden yeni oturum izni talebinde de bulunabilecektir. Bu yabancılara, başka bir oturum izni çeşidine geçiş başvurusunda bulunduklarını gösteren harca tabi olmayan belge/yazı verilir.

İlk kez veya uzatım amaçlı olarak yapılan ve Göç İdaresince kabul edilen oturum izni başvurularının akabinde yabancılara müracaat ettiğine dair harca tabi olmayan “Oturum İzni Müracaat Belgesi” verilir.

Türkiye’de vize veya vize muafiyetiyle bulunanlar Göç İdaresi’ne başvuru yaparak oturum iznine geçiş yapabilirler.

Oturum İzni Başvurularında Geçerli Sağlık Sigortası Koşulu İle İlgili Hususlar

1) İkili sosyal güvenlik sözleşmeleri kapsamında Türkiye’de sağlık hizmetlerinden faydalanabilenler, bu durumu belgelemeleri halinde, kendilerinden özel ya da kamu sağlık sigortası yaptırmaları istenmez.

2) Türkiye’de bir yıldan az süreli oturum izni isteyen yabancılardan, kalış sürelerini kapsayan “seyahat sağlık sigortası” talep edilir.

Bir yıl ve daha uzun süreli oturum izni taleplerinde ise;

a) SGK’na genel sağlık sigortası yaptırmak için başvurduğunu belgeleyenlerin, -geçerli sağlık sigortası şartı aranmaksızın- oturum izni işlemleri tamamlanır.

b) SGK’na müracaat etmeyenlerden, ayaktan ve yatan tedavi giderleriyle ilaç ve tıbbi malzeme giderlerini karşılayan “bir yıl süreli özel sağlık sigortası” koşulu aranır.

4) Öğrenci oturum izni müracaatında bulunan yabancılar, ilk kayıt tarihinden itibaren 3 ay içinde talep etmeleri halinde genel sağlık sigortalısı kapsamına girmektedirler. Bu çerçevede sözkonusu yabancılardan geçerli sağlık sigortası koşulu aranmaz. Ancak, kayıt tarihinden sonraki 3 ay içinde müracaatta bulunmayan yabancı öğrencilerden “ayakta ve yatarak tedavileri kapsayan” yıllık özel sağlık sigortası yaptırmaları gerekir.

5) Dışişleri ve Sağlık Bakanlığı tarafından imzalanan ikili anlaşma, protokol ve ilgili mevzuat kapsamında Türkiye’de ücretsiz şekilde tedavileri yapılan yabancılar, bu durumlarını belgelemeleri halinde, kendilerinden sağlık sigortası yapmaları istenmez.

6) Kendi ülkelerinde yaptırmış oldukları sigortaları Türkiye’deki durumlarını da kapsıyorsa bu sigortalar da geçerli kabul edilir.

Yabancıların Adres Kayıt Sistemine (AKS) Kaydolma Yükümlülüğü

Yurtdışındaki Türk Temsilciliklerinden oturum veya çalışma izni alan yabancılar ülkeye giriş tarihinden, Türkiye içinden oturum veya çalışma izni alan yabancılar ise bu izinlerin kendilerine teslim edildiği tarihten itibaren yirmi iş günü içinde Nüfus Müdürlüğüne başvurarak adres kayıt sistemine kayıtlarını yaptırmak zorundadırlar.

Yat turizmi amacıyla Türkiye’ye gelen ve oturum izni müracaatında bulunan yabancılardan yatta kalmak isteyenler oturum izni işlemlerinde adres olarak yatların bağlı bulunduğu liman veya marinaları gösterir. Oturum izin belgeleri de bu adreslerine gönderilir.

Gözaltında ve cezaevinde tutulanlar ile hakkında idari gözetim kararı bulunan yabancılara vize veya oturum ihlali nedeniyle bu kişilerin buralarda geçirdikleri süreler oturum izni süresi ihlali sayılmaz, dolayısıyla idari yaptırım uygulanmaz.

Oturum ilinin değişmesi halinde ikametlerini başka bir ildeki adrese taşıyan yabancıların en geç 20 iş günü içinde başvuruda bulunarak yeni bir oturum izni almaları gerekmektedir. Bu işlemde, oturum izin türü değişmiyorsa yeni bir oturum izni belgesi düzenlenmekle birlikte, harcı ödenmiş olan süre, tekrar harca tabi tutulmaz.

Ev adresi, medeni hal değişikliği, pasaportta ad veya soyadı değişikliği olması durumunda yabancılar, 20 iş günü içinde bildirimde bulunmakla yükümlüdür.

Geçerli çalışma izni olanların ayrıca oturum izni alması gerekmez. “Çalışma izni” ve “çalışma izni muafiyet teyit belgesi” oturum izni sayılır. Oturum izni yerine geçen çalışma izni belgesi Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından verilmektedir.

Çalışma izni sahiplerinden çalışma izni süresi kadar oturum izni harcı alınır.

Çalışma izninden muaf olan yabancılardan Türkiye’nin dış temsilciliklerinden uygun vize alarak gelenler, vize süreleri yeterliyse, 90 güne kadar oturum izninden muaftırlar. Bu sürenin sonunda durumlarını belgelemeleri halinde kendilerine “kısa dönem oturum izni” verilir.

11 Nisan 2014 tarihinden önce çalışma izni alarak Türkiye’ye gelmiş olup da henüz oturum izni almayanlar, çalışma izni süresi kadar oturum izni harcı ödedikten sonra çalışma izinlerini kullanmaktadırlar.

Kesintisiz Oturum İzin Süresinin Hesaplanması

Zorunlu kamu hizmeti, sağlık ve eğitim sebepleri dışında, bir yılda toplam 6 ayı geçen veya son 5 yıl içinde toplam 1 yılı aşan Türkiye dışında kalışlar oturumda kesinti sayılır. İkamette kesintisi olanların oturum izni müracaatlarında veya başka bir oturum iznine geçişlerinde, önceki izin süreleri hesaba katılmaz.

Kesintisiz oturum izni sürelerinin hesaplanmasında, öğrenci oturum izinlerinin yarısı, diğer oturum izinlerinin ise tamamı sayılır.

Oturum İzinleri Arasında Geçiş Yapma

Öğrenci oturum iznine sahip olan yabancı için, aile oturum izni alma şartlarının ortaya çıkması halinde, yabancıya aile oturum izni düzenlenebilir ve öğrenci oturum izni şartlarını taşımaya devam ettiği sürece öğrenci oturum izninin sağladığı haklardan aynen yararlandırılır.

Aile oturum izni sahibi olan yabancı için, öğrenci oturum izni alma şartlarının ortaya çıkması halinde, yabancının aile oturum izni devam ettirilir, öğrenci oturum izninin sağladığı haklardan da aynen yararlandırılır.

Çalışma iznine sahip olan yabancı için, öğrenci oturum izni alabilme şartlarının ortaya çıkması halinde, çalışma izni devam ettirilir ve bu kişi öğrenci oturum iznine geçmeden, öğrenci oturum izninin sağladığı haklardan aynen yararlandırılır.

İnsani oturum izni ve insan ticareti mağduru oturum iznine sahip olan yabancı için, öğrenci oturum izni alabilme şartlarının ortaya çıkması halinde, öğrenci oturum iznine geçmeden öğrenci oturum izninin sağladığı haklardan yararlandırılmaktadır.

Mültecilere, şartlı mültecilere, ikincil koruma altındakilere, insani oturum izni sahiplerine ve geçici koruma altında olanlara, uzun dönem oturum iznine geçiş hakkı verilmez.

Oturum izinleri arasındaki geçişlerde herhangi bir süre sınırlaması bulunmamaktadır.

Yabancılar Ve Uluslararası Koruma Kanunu’nda Yer Alan Oturum İzni Çeşitleri

a) Her defasında maksimum bir yıllık süreyle verilen “Kısa Dönem Oturum İzni”

b) Her defasında maksimum iki yıllık süreyle verilen “Aile Oturum İzni”

c) Öğrenim sürelerine göre verilen “Öğrenci Oturum İzni”

ç) Süre sınırı olmaksızın verilen “Uzun Dönem Oturum İzni”

d) Her defasında maksimum bir yıllık süreyle verilen “İnsani Oturum İzni”

e) Başlangıçta 30 gün süreli verilen ve toplam süresi 3 yılı geçmeyecek şekilde her defasında maksimum 6 aylık sürelerle uzatılabilen “İnsan Ticareti Mağduru Oturum İzni”

Aşağıdaki Durumlarda Kısa Dönem Oturum İzni Verilebilir

a) Bilimsel araştırma amaçlı gelenler

b) Türkiye’de gayrimenkulü olanlar

c) Ticari bağlantısı olanlar veya iş kuracak olanlar

ç) Hizmet içi eğitim programlarına iştirak edenler

d) Öğrenci değişim programları çerçevesinde eğitim amacıyla gelenler

e) Turizm amacıyla kalanlar

f) Kamu sağlığını tehdit eden hastalıklardan birini taşımamak kaydıyla tedavi görenler

g) Adli veya idari makamların kararıyla Türkiye’de oturumu gerekenler

ğ) Aile oturum izninden kısa dönem oturum iznine geçenler

h) Türkçe Dil Kursuna katılanlar

ı) Kamu kurumları aracılığıyla Türkiye’de eğitim, araştırma, staj ve kurslarına katılanlar

i) Türkiye’de yükseköğrenimini tamamlayanlardan mezuniyet tarihinden itibaren 6 ay içinde başvuranlar

Kısa Dönem Oturum İzni Şartları

a) Kısa dönem oturum izni talebinde bulunmak ve bu talebiyle ilgili bilgi ve belgeleri ibraz etmek

b) Türkiye’ye girişlerine izin verilmeyecek yabancılardan olmamak

1) Pasaportu, pasaport yerine geçen belgesi, vizesi veya oturum ya da çalışma iznine sahip olmayanlar ile bu belgeleri veya izinleri hileli yollarla edindiği veya sahte olduğu anlaşılanlar

2) Vize, vize muafiyeti veya oturum izin süresinin bitiminden itibaren minimum 60 gün süreli pasaport veya pasaport yerine geçen belgesi olmayanlar

3) 15inci maddenin 2. fıkrası saklı kalmak kaydıyla, vize muafiyeti kapsamında olsalar dahi, 15inci maddenin 1. fıkrasında sayılan yabancılar

c) Genel sağlık ve güvenlik açısından uygun konaklama koşullarına sahip olmak

ç) İstenilmesi hâlinde, ilgili ülkenin adli sicil kaydını gösteren belgeyi sunmak

d) Türkiye’de kalacağı adres bilgilerini sunmak

Bilimsel Araştırma (Arkeolojik Kazı Ve Yüzey Araştırması vb.) Yapacak Yabancılar

Türk Dış Temsilciliklerinden amaçlarına uygun vize almaları gerekmektedir. Bu vizelerle gelenler, vize süreleri yeterli ise, 90 güne kadar oturum izni almadan kalabilir.

90 günden daha uzun kalacak yabancılara oturum izinleri “kısa dönem oturum izni” olarak düzenlenir.

Ülkemizde görevli ve Basın-Yayın ve Enformasyon Genel Müdürlüğünce verilen basın kartı hamili yabancı gazetecilerin Basın kartlarını ibraz etmeleri halinde kendilerine “Kısa Dönem oturum İzni” düzenlenir.

Aile Oturum İzni

Bu tür oturum iznine; - çıkma izni alarak Türk vatandaşlığından ayrılanlar, - Türkiye’de oturum izinlerinden birine sahip olan yabancılar, - mülteciler ve - ikincil koruma statüsü sahiplerinin Kanunda sayılan yakınları başvurabilir.

Aile oturum izni her seferinde 2 yılı aşmayacak şekilde verilir. Ancak, aile oturum izninin süresi hiçbir şekilde destekleyicinin oturum izni süresini aşamaz.

Destekleyici; aile oturum izinlerinde, aile birliği amacıyla Türkiye’ye gelen yabancıların giderlerini üstlenen ve oturum izni talebinde bulunanlar tarafından başvuruya dayanak gösterilen, Türk vatandaşı veya Türkiye’de yasal olarak kalmakta olanlara denir.

T.C. vatandaşları, Mavi kart sahibi kişiler, Oturum izinlerinden birine sahip olanlar, Uluslararası koruma başvuru sahipleri ile şartlı mülteciler hariç, Kanunda oturum izni yerine geçtiği kabul edilen kimlik belgesi olanlar ve Mülteciler ve ikincil koruma statü sahibi olanlar destekleyici olabilirler.

Destekleyicinin sahip olduğu koşullar aşağıdaki gibidir;

a) Toplam geliri asgari ücretten az olmamak üzere, ailedeki fert başına asgari ücretin üçte birinden az olmayan aylık gelire sahip olmak

b) Genel sağlık ve güvenlik açısından uygun konaklama koşullarına sahip olmak ve tüm aile bireylerini kapsayan sağlık sigortası yaptırmış olmak

c) Müracaat tarihi itibarıyla, 5 yıl içinde aile düzenine karşı suçlardan herhangi birinden hüküm giymemiş olduğunu adli sicil kaydıyla kanıtlamak

ç) Türkiye’de en az 1 yıldır oturum izniyle kalıyor olmak

d) Adres kayıt sisteminde kayıtlı olmak

Destekleyicinin yabancı eşi, destekleyicinin veya eşinin reşit olmayan yabancı çocuğu ile 18 yaşını doldurmuş olsa bile destekleyicinin veya eşinin bakmakla sorumlu olduğu yabancı çocuğu, aile oturum izni başvurusunda bulunabilir.

Aile Oturum İzni Aşağıdaki Durumlarda Verilmez, İptal Edilir Veya Uzatılmaz

a) Destekleyicide ve Türkiye’de destekleyicinin yanında kalmak üzere aile oturum izni talebinde bulunan yabancılarda aranan koşulların karşılanmaması veya ortadan kalkması

b) Aile oturum izni alma koşulları ortadan kalktıktan sonra kısa dönem oturum izni verilmemesi

c) Türkiye’de, aile oturum izni talebinde bulunan yabancılar hakkında geçerli sınır dışı etme veya Türkiye’ye giriş yasağı kararı bulunması

ç) Aile oturum izninin, veriliş amacı dışında kullanıldığının tespit edilmesi

d) Son 1 yıl içinde toplamda 180 günden fazla süreyle yurt dışında kalınması

e) Evliliğin sırf oturum izni alma niyetiyle yapılması.

Aile oturum izninde destekleyicinin ölümü halinde, aile oturum izni sahibi, oturum süresinin sonuna kadar Türkiye'de kalmaya devam edebilir, sürenin sonunda kısa dönem oturum izni talebinde bulunabilir.

Ailenin her ferdi için ayrı oturum izni düzenlenir. Refakat uygulaması söz konusu değildir. Aile oturum izinleri, 18 yaşına kadar, öğrenci oturum izni almaksızın ilk ve ortaöğretim kurumlarında eğitim hakkı sağlar. 18 yaşını doldurduğu halde ilk ve ortaöğretim kurumlarından mezun olamayanlar, öğrenimlerine devam edecekler ise öğrenci oturum izni almak zorundadırlar.

Aile oturum izniyle Türkiye’de ikamet eden çocuklar 18 yaşını doldurduklarında Türkiye’de kalmaya devam edebilir. Minimum 3 yıl aile oturum izniyle Türkiye’de kalmış olanlardan 18 yaşını tamamlayanlar, talep ettikleri takdirde, bu izinlerini kısa dönem oturum iznine dönüştürebilir veya koşullarını sağladıkları başka bir oturum izni çeşidine geçebilirler.

Boşanma hâlinde, Türk vatandaşıyla evli yabancıya, minimum 3 yıl aile oturum izniyle kalmış olmak şartıyla kısa dönem oturum izni verilebilir.

Öğrenci Oturum İzni Ve Koşulları

Türkiye'de bir üniversitede öğrenim görecekler ile aile oturum izni sahibi olmadığı halde ilk ve orta derecede öğrenim görecek yabancı öğrencilere verilen oturum iznidir.

Öğrenci oturum izni almak için;

a) Yabancının Türkiye’de bir üniversitede eğitim göreceğine dair belge

b) Bakım ve giderlerin gerçek veya tüzel kişi tarafından karşılanacağına dair belge

c) İlk ve orta öğrenim görecek yabancılara, velilerinin veya yasal temsilcilerinin muvafakati

ç) Türkiye’deki ikamet bilgilerini vermek

d) Türkiye’ye girişine engel olan bir durumunun olmaması gerekmektedir.

Türkiye’de bir üniversitede ön lisans, lisans veya doktora eğitimi görecek yabancılara öğrenime başlama tarihinden itibaren öğrenim programının tamamını kapsayacak şekilde oturum izni düzenlenmektedir.

İlk ve orta öğrenim göreceklere, öğrenimine başlayacağı tarihten, bir sonraki öğretim yılının başlangıcına kadar geçerli olacak şekilde oturum izni verilir.

Öğrenci Oturum İzninin, İptal Edilmesi Veya Uzatılmaması

a) Öğrenci oturum izni verilmesi koşullarının karşılanmaması veya ortadan kalkması

b) Öğrenimin devam ettirilemeyeceğine dair kanıtların ortaya çıkması

c) Öğrenci oturum izninin, veriliş amacı dışında kullanıldığının belirlenmesi

ç) Yabancı hakkında geçerli sınır dışı etme kararı veya Türkiye’ye giriş yasağı olması veya Türkiye’ye girişine izin verilmeyen yabancılardan olması durumunda öğrenci oturum izni iptal edilir veya uzatılmaz.

AB Eğitim ve Gençlik Programlarıyla Türkiye’ye Gelen Yabancılar

Vize türlerine bakılmaksızın oturum izni verilir. Programın kapsamına göre üniversitelerde öğrenim ya da staj göreceklere “öğrenci oturum izni”, diğerlerine ise “kısa dönem” oturum izni düzenlenmektedir. Bu tür projelerle gelen öğrencilerden geçimlerini ne şekilde sağladıklarına dair bilgi ve belge talep edilmez.

Türkiye’de öğrenci oturum izniyle kalan yabancıların anne, baba ve diğer yakınları buna dayanarak Türkiye’de kalamaz. Bu kişilerin şartlarını sağladıkları farklı bir oturum izni için başvurmaları gerekir.

Öğrenci oturum izniyle Türkiye’de öğrenim gören ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencileri, çalışma izni almak şartıyla çalışabilir. Ancak, ön lisans ve lisans öğrencileri için çalışma hakkı, ilk yıldan sonra başlar ve haftada yirmi dört saatten fazla olamaz.

Uzun dönem oturum izni ve şartları;

Uzun dönem oturum izni, Bakanlık onayıyla Göç İdaresi tarafından süresiz olarak verilen oturum iznidir. Uzun dönem oturum izinleri harçsız olarak düzenlenir ve süresiz olarak verilir. Yabancı, oturum izin belgesi bedelini ödemekle yükümlüdür. Uzun dönem oturum iznine geçişte aşağıdaki şartlar aranır:

a) Kesintisiz en az 8 yıl oturum izniyle Türkiye’de kalmış olmak

b) Son 3 yıl içinde sosyal yardım almamış olmak

c) Kendisi ve varsa ailesini geçindiren yeterli ve düzenli gelir kaynağına sahip olmak

ç) Geçerli sağlık sigortası sahibi olmak

d) Kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından tehdit oluşturmamak

Uzun dönem oturum izni bulunan yabancıların;

a) Askerlik yapma yükümlülüğü,

b) Seçme ve seçilme,

c) Kamu görevlerine girme,

ç) Vergiden muaf olarak araç ithal etme ve özel kanunlardaki düzenlemeler haricinde, Türk vatandaşlarına tanınan haklardan yararlandırılma hakları vardır

Uzun dönem oturum izinleri;

a) Yabancının, kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit oluşturması,

b) Sağlık, eğitim ve ülkesindeki zorunlu kamu hizmeti dışında bir nedenle kesintisiz bir yıldan fazla süreyle Türkiye dışında bulunması hâllerinde iptal edilir.

Uzun Dönem Oturum İzni İptal Edilen Yabancılar Tekrar Başvuru Yapabilmeleri

Uzun dönem oturum izinleri sağlık, eğitim ve ülkesindeki zorunlu kamu hizmeti haricindeki bir nedenle kesintisiz olarak 1 yıldan fazla süreyle Türkiye dışında bulunulması sebebiyle iptal edilenler, resmi veya diğer nitelikli kanıtlarını idareye sunarak tekrar başvuru yapabilir.

Kamu düzeni veya kamu güvenliği açısından ciddi tehdit nedeniyle oturum izni iptal edilen yabancılar, uzun dönem oturum izni için yeniden başvuru yapamayacaktır.

Başvurular; yurt dışında konsolosluklara, yurt içinde ise yabancının bulunduğu ildeki valiliğe bizzat ya da idarece belirlenen başvuru usulüne göre yapılacaktır. Bu başvurular öncelikli olarak değerlendirilecek ve en geç bir ay içinde sonuçlandırılacaktır. Bu başvurularda uzun dönem oturum izni şartlarının aranmasıyla birlikte, kesintisiz sekiz yıl oturum izniyle kalma şartı yeniden aranmayacaktır.

Değerlendirme sırasında yabancının;

a) Türkiye’de yerleşmek amacıyla kalma iradesi,

b) Türkiye’de yakınlarının bulunup bulunmadığı,

c) Taşınmaz mal varlığı,

ç) Aktif iş ve çalışma ilişkileri,

d) Türkiye ile olan sosyal, ekonomik ve kültürel ilişkilerinin geçmişi, göz önünde bulundurularak her birey için ayrı yapılmaktadır.

Mülteci, şartlı mülteci ve ikincil koruma statüsü sahipleri ile insani oturum izni sahiplerine ve geçici koruma sağlananlara, uzun dönem oturum iznine geçiş hakkı tanınmaz.

“İnsani Oturum İzni” olağanüstü durumlarda diğer oturum izinlerinin verilmesindeki şartlar aranmadan, Bakanlığın onayı alınmak ve en fazla birer yıllık sürelerle olmak kaydıyla verilebilen oturum iznidir. Bu izin valiliklerce verilir ve uzatılır.

İnsani oturum izni aşağıdaki durumlarda verilir;

a) Çocuğun lehine bir durum var ise

b) Haklarında sınır dışı etme veya Türkiye’ye giriş yasağı kararı alındığı hâlde, yabancıların Türkiye’den ayrılmaları makul görülmemiş ise

c) Sınır dışı etme, kabul edilemez başvuru, başvurunun geri çekilmesi veya geri çekilmiş sayılması işlemlerine karşı yargı yoluna başvurulmuş ise

d) Başvuru sahibinin ilk iltica ülkesi veya güvenli üçüncü ülkeye geri gönderilmesi işlemlerinin devamı sözkonusu ise

e) Acil nedenlerden ötürü veya ülke çıkarlarının korunması ile kamu düzeni ve kamu güvenliği açısından Türkiye’ye girişlerine ve kalmalarına izin verilmesini gerektiren yabancıların, oturum izni verilmesine engel olan durumları nedeniyle diğer oturum izinlerinden birini alma imkânı bulunmadığında

f) Olağanüstü hallerde

İnsani oturum izni alan yabancılar, iznin veriliş tarihinden itibaren en geç 20 iş günü içinde adres kayıt sistemine tescil yaptırmak zorundadır. Uzun dönem oturum izni hariç olmak üzere koşullarını taşıdıkları diğer oturum izinlerinden birisi için başvurabilirler.

Türkiye’deki Büyükelçilikler/Başkonsolosluklara bağlı okullarda, kültür ve din kurumlarında görevlendirilen yabancıların çalışma izinleri, istisnai kapsamda olup, izin başvuruları T.C. Dışişleri Bakanlığı kanalıyla yapılmakta ve çalışmak üzere oturum izinleri İçişleri Bakanlığı’nca verilmektedir.

Vatansız Kişiler (Haymatlos)

Vatansız kişiler (haymatlos); Türkiye’ye vatansız olarak giren ya da Türkiye’de iken vatandaşlığını kaybederek vatansız kişi durumuna düşen kişilerdir. Vatansız kişiler, kanunen ikamet edebilmek için Valiliğe bizzat başvuruda bulunmakla yükümlüdür.

İçişleri Bakanlığınca haymatlos kişi olduğu kabul edilenlere, “vatansız kişi kimlik belgesi” düzenlenir.

Başka bir devletin haymatlos kimlik belgesini taşıyan yabancılar, Türkiye’de herhangi bir niyetle kalmak için oturum izni başvurusunda bulunabilir.

Sınır Dışı Etme

Sınır dışı etme kararı her yabancı için ayrı olacak şekilde Göç İdaresince alınır.

Sınır dışı etme kararı;

a) Bir suç nedeniyle hapis cezasına mahkum edilen yabancılardan sınır dışı edilmesine karar verilenler

b) Herhangi bir terör örgütünün yöneticisi, üyesi, destekleyicisi veya çıkar amaçlı organize suç örgütünün yöneticisi, üyesi veya destekleyicisi olanlar

c) Türkiye’ye giriş, vize ve oturum izinleri için yapılan işlemlerde doğru olmayan bilgi ve sahte belge kullananlar

ç) Türkiye’de bulunduğu süre içerisinde geçimini gayrı meşru yollardan sağlayanlar

d) Kamu düzeni, güvenliği ya da sağlığı açısından tehdit oluşturanlar

e) Vize veya vize muafiyeti uyarınca 10 günlük süreyi aşanlar veya vizesi iptal edilmiş olanlar

f) Oturum izinleri iptal edilenler

g) Oturum izni olup da, süresinin sona ermesinden itibaren, kabul edilebilir gerekçesi olmadan, süreyi 10 günden fazla ihlal edenler

ğ) Çalışma izni olmadan çalıştığı belirlenenler

h) Türkiye’ye yasal giriş veya Türkiye’den yasal çıkış hükümlerini ihlal edenler

ı) Türkiye’ye giriş yasaklısı konumunda olmasına rağmen Türkiye’ye girdiği tespit edilenler

i) Uluslararası koruma müracaatı refüze edilen, uluslararası koruma dışında tutulan, müracaatı kabul edilemez olarak değerlendirilen, müracaatını geri çeken, müracaatı geri çekilmiş sayılan, uluslararası koruma statüleri biten veya iptal edilenlerden haklarında verilen son kararı takiben, Kanunun diğer hükümlerine göre Türkiye’de kalma hakkı olmayanlar

j) Oturum izni uzatma başvuruları reddedilenlerden, 10 gün içinde Türkiye’den çıkış yapmayanlar

Ancak, yukarıdakilerden (e), (f), (g) ve (j) fıkraları çerçevesinde olup da Türkiye’den çıkış yapmak üzere sınır kapısına kendiliğinden gelen yabancılar için sınır dışı etme kararı alınmayabilir.

Uluslararası koruma statüsü başvurusunda bulunan veya statüsünü kazanmış kişiler hakkında, sadece ülke güvenliği için tehlike oluşturduklarına dair ciddi işaretler bulunduğunda veya kamu düzeni bakımında tehlike oluşturan bir suçtan kesin hüküm giymeleri halinde sınır dışı etme kararı alınabilir.

Hakkında sınır dışı etme kararı alınanlardan; kaçma ve kaybolma riski olan, Türkiye’ye giriş veya çıkış kurallarını ihlal eden, sahte ya da asılsız belge kullanan, kabul edilebilir bir mazereti olmaksızın Türkiye’den çıkmaları için tanınan sürede çıkmayan, kamu düzeni, kamu güvenliği veya kamu sağlığı açısından tehdit oluşturanlar hakkında Valilik tarafından idari gözetim kararı alınır.

Geri gönderme merkezlerindeki idari gözetim süresi 6 ayı geçemez.

Sınır dışı etmek üzere alınan idari gözetim kararı, idari gözetimin devamında zaruret olup olmadığı, Valilik tarafından her ay değerlendirilir. Gerek görülürse, 30 günlük süre beklenilmez. İdari gözetimin devamında zaruret görülmeyen yabancılar için idari gözetim hemen sonlandırılmaktadır.

İdari gözetimi sonlandırılan yabancılara, belirli bir adreste ikamet etme, belirlenecek şekil ve sürelerde bildirimde bulunma gibi idari yükümlülükler getirilebilmektedir.

Yabancılar haklarında alınan sınır dışı etme kararıyla; menşe ülkesine, transit gideceği ülkeye, Türkiye’ye gelmek üzere transit geçtiği ülkeye ya da başka bir üçüncü ülkeye gönderilebilir.

Sınır dışı edilecek yabancıların seyahat masrafları kendilerince karşılanır. Bunun mümkün olmaması hâlinde, masrafların eksik kalan kısmı veya tamamı Genel Müdürlük tarafından ödenir.

İkamet ve Çalışma İzinlerinde göz önünde tutulması gereken önemli bilgiler aşağıdaki gibidir;

- Yabancılara Oturum İzni sadece Göç İdaresi, Çalışma İzni ise sadece Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından verilmektedir.

- Göç İdaresi’ne ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na olan tüm başvurular elektronik ortamda (online) yapılır. Islak imza gereken belgeler, ihtiyaç duyulan diğer evrakla birlikte posta yoluyla bilahare ilgili kuruma gönderilebilir.

- Oturum ve Çalışma İzni için doldurulması gereken başvuru formlarının doğru, tutarlı, hatasız ve eksiksiz doldurulması büyük önem arz eder.

- Yanlış, hatalı, tutarsız veya eksik doldurulan başvuru formları ile yapılan müracaatlar genellikle olumsuz neticelenmektedir.

- Oturum İzni için yapılan online başvurunun sonunda Göç İdaresi tarafından verilen randevuya zamanında gidilmelidir. Randevu sırasında Göç İdaresi tarafından talep edilen evrakların eksiksiz ibraz edilmesi önemlidir.

- Oturum İzni ve Çalışma İzni alabilmek amacıyla Göç İdaresi ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na doğru ve eksiksiz başvuru yapabilmek için uzmanlarımızdan destek almanızda yarar bulunmaktadır.

ÇALIŞMA İZNİNE İLİŞKİN KAPSAMLI NOT

Türkiye’de çalışmak isteyen yabancıların öncelikle çalışma vizesi alması gerekmektedir. Çalışma izin başvuruları, sadece T.C. dış temsilciliklerine yapılabilir. Ancak Türkiye’de bulunan yabancının geçerli en az 6 ay süreli oturum izni mevcut ise çalışma izin müracaatı yurtiçinden de yapılabilir.

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na yapılacak çalışma vizesi başvuruları bir işyeri veya işletme üzerinden yapılmaktadır. Bir yabancı, işveren olmadan kendi başına çalışma vizesi müracaatında bulunamaz.

Yurtdışı Başvuru

Türkiye Cumhuriyeti dış temsilciliklerine yapılan başvuru sırasında yabancı, iş sözleşmesini, davet mektubunu ve gerekli diğer belgeleri sunar. Başvurunun kabulü halinde Temsilcilik tarafından verilen “referans numarası” Türkiye’de bulunan işverene iletilir. İşveren bu referans numarası ile çalışma vizesi müracaatında bulunur.

Yabancının Dış Temsilciliğe yaptığı başvuruyu takip eden 10 işgünü içinde Türkiye’deki işverenin elektronik ortamda çalışma izin müracaatı yapması gerekir. Elektronik ortamda başvuru tamamlanarak, çıktısı alınan form işveren yetkilisi ve yabancı şahıs tarafından imzalanır. (Yabancıya imzalatılmasının mümkün olmadığı durumlarda her iki tarafın ıslak imzalarının bulunduğu iş sözleşmesinin ibrazı gerekir) Başvuru formu ve müracaat için gerekli diğer belgeler yabancının müracaatını takip eden 10 iş günü içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na ulaştırılması zorunludur. Belirtilen sürenin geçilmesi halinde tüm işlemlerin tekrarlanması gerekir.

Dolayısıyla, yurtdışı başvurularında üç temel aşama vardır;

- Yabancının Türk Dış Temsilciliğine başvuru yapması ve referans numarası alıp Türkiye’deki işverene iletmesi,

- İşverenin veya vekaletname vererek yetkilendirdiği temsilcisinin elektronik ortamda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na müracaatı ve

- Gerekli belgelerin anılan Bakanlığa posta yoluyla ulaştırılması.

Çalışma vizesi onaylanan yabancılar, ön başvuru yaptıkları T.C. Büyükelçilik ve Başkonsolosluklarına giderek çalışma vizesini alabilirler ve Türkiye’ye giriş yapabilirler.

Çalışma vizesini alarak Türkiye’ye giriş yapan yabancının, girişinden sonraki bir ay içerisinde sigortalı giriş kaydının yaptırılması zorunludur. Bunun için, işveren tarafından SGK İl Müdürlüğü’ne işyeri kaydı yaptırılması gerekir.

Yurtiçi Başvuru

Türkiye’de ikamet eden ve öğrenim amacı dışında- en az altı ay süreli geçerli oturum izni olan yabancılar, çalışma iznine yurt içinden başvuru yapabilirler. Yurt içi başvurular işveren ya da yasal temsilcisi tarafından, elektronik ortamda Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na yapılır.

İşverenin söz konusu yabancıyı çalıştırmak üzere oturum izni süresi içerisinde elektronik ortamda çalışma izin müracaatı yapması gerekmektedir. Elektronik ortamda başvuru tamamlandıktan sonra çıktısı alınarak işveren ve yabancı şahıs tarafından imzalanır. Başvuru formu ve müracaat için gerekli diğer belgelerin elektronik ortamda başvurunun tamamlanmasını müteakip 6 iş günü içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na ulaştırılması gerekir. Belirtilen sürenin aşılması halinde tüm işlemlerin tekrarlanması gerekir.

Çalışma vizesinin alınmasının ardından, yabancı şahıs adına sigortalı giriş kaydının yaptırılması zorunludur. Bu işlem için işverenin ilgili SGK İl Müdürlüğüne başvuru yapılarak işyeri kaydının yaptırılması gerekmektedir.

Elektronik ortamda başvuru nasıl yapılır?

Öncelikle elektronik ortamda (E-Devlet üzerinden) ilk kez başvuruda bulunmak üzere sisteme giren işveren/temsilcisi, öncelikle Kullanıcı Hesabı açarak işveren kaydını yapar. İşveren bilgileri girildikten sonra başvuru sahibinin e-posta adresine “kullanıcı hesabının onaylandığına” dair bir e-posta gönderilir.

İkinci adımda; sisteme tekrar giriş yapılır ve elektronik ortamda çalışma izni müracaatına başlanır. Bu adımda, yabancıya dair bilgiler sisteme girilir. Akabinde işyerinin faaliyet konusuna ait bilgiler sisteme girilir, bilahare bunlara ilişkin belgeler de elektronik ortamda taranarak sisteme yüklenir.

Başvuru bittikten sonra, başvurunun çıktısı alınır ve işveren ile yabancı şahıs tarafından imzalanır. (Yabancıya imzalatılmasının mümkün olmadığı durumlarda her iki tarafın ıslak imzalarının bulunduğu iş sözleşmesinin ibrazı yeterlidir)

Yurtdışı başvurularında; yabancının Türk Temsilciliği’ne yaptığı başvuruyu takip eden 10 işgünü içindeyurtiçi başvurularında elektronik ortamda başvuruyu takiben 6 işgünü içinde, Başvuru formu ve beraberindeki diğer belgelerin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na ulaştırılması zorunludur. Belirtilen sürenin aşılması halinde tüm işlemlerin yasal işlemlere uygun olarak tekrarlanması gerekir.

Çalışma izinleri nasıl uzatılır?

Mevcut çalışma vizesinin bitimine iki ay kala, uzatma müracaatında bulunulması gerekir. Çalışma vizesinin bitiminden sonra yapılan süre uzatım başvuruları işleme alınmaz.

Çalışma vizesinin uzatılması talebi ilk başvuruda olduğu gibi elektronik ortamda yapılır ve ardından başvuru formu yabancı ve işveren tarafından imzalanarak altı işgünü içerisinde şahsen veya posta ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na teslim edilir.

ÇALIŞMA VİZESİ TÜRLERİ

Süreli Çalışma Vizesi

6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanununa göre çalışma izin müracaatı olumlu değerlendirilen yabancıya, ilk başvuruda en çok bir yıl süreli çalışma vizesi verilir.

Çalışma vizesi süre uzatma müracaatının olumlu değerlendirilmesi durumunda yabancıya aynı işverene bağlı olarak ilk uzatma müracaatında en çok iki yıl, sonraki uzatma başvurularında ise en çok üç yıla kadar çalışma vizesi verilir.

Süresiz Çalışma Vizesi

Türkiye’de uzun dönem oturum vizesi ya da en az sekiz yıl yasal çalışma vizesi olan yabancılar süresiz çalışma vizesine başvurabilir. Ancak, yabancının başvuru şartlarını taşıması yabancıya mutlak hak sağlamaz.

Süresiz çalışma vizesi olan yabancı, uzun dönem oturum vizesinin kazandırdığı bütün haklardan faydalanır. Süresiz çalışma vizesi sahibi yabancı, sosyal güvenliğe dair kazanılan haklar saklı kalmak koşuluyla, Türk vatandaşlarına tanınan haklardan faydalanır. Süresiz çalışma vizesi sahibi yabancının seçme, seçilme ve kamu görevlerine girme hakkı ile askerlik hizmeti yapma yükümlülüğü bulunmamaktadır.

Bağımsız Çalışma Vizesi

Profesyonel meslek mensubu yabancılara, ilgili yasalarda ifade edilen özel şartların sağlanması şartıyla bağımsız çalışma vizesi verilebilir.

Bağımsız çalışma vizesinin değerlendirilmesinde, yabancının; eğitim düzeyi, mesleki deneyimi, ilim ve teknolojiye katkısı, Türkiye’deki yatırımının ülke ekonomisine ve istihdama etkisi, yabancı şirket hissedarı ise sermaye payı ile Uluslararası İşgücü Politikası Danışma Kurulu tavsiyeleri doğrultusunda Bakanlık tarafından belirlenen diğer hususlar göz önünde tutulur.

Bağımsız çalışma vizesi süreli olarak düzenlenmektedir.

Turkuaz Kart

İşgücü Politikası doğrultusunda, eğitim düzeyi, mesleki deneyimi, ilim ve teknolojiye katkısı, Türkiye’deki işinin veya yatırımının ekonomiye ve istihdama etkisi ile Uluslararası İşgücü Politikası Danışma Kurulu tavsiyeleri ve Bakanlık tarafından belirlenen usul ve esaslara göre müracaatı uygun görülen yabancılara “Turkuaz Kart” verilir.

Turkuaz Kart, ilk üç yılı geçiş süresi olmak kaydıyla verilir. Bakanlık, bu 3 yıl içerisinde işveren veya yabancıdan yürütülen faaliyetlere dair bilgi ve belgeler isteyebilir. Bu süre içinde iptal edilmeyen Turkuaz Kart’ta yer alan geçiş süresi kaydı, yabancının müracaatı durumunda kaldırılır ve süresiz “Turkuaz Kart” verilir. Bu başvuru, geçiş süresinin dolmasına yüz seksen gün kala yapılır. Bu süre dolduktan sonra geçiş süresi kaydının kaldırılması için yapılan müracaat reddedilir ve “Turkuaz Kart” iptal edilir.

Turkuaz Kart sahibi yabancının, mevzuat hükümlerine göre eş ve bakmakla yükümlü olduğu çocuklarına Turkuaz Kart sahibi yakını olduğunu gösteren ve oturum vizesi yerine geçen belge verilir.

Turkuaz Kart sahibi yabancı bu Kanunda düzenlenen süresiz çalışma vizesinin sağladığı haklardan yararlanır.

Turkuaz Kart uygulamasında; akademik alanda uluslararası kabul görmüş çalışmaları bulunanlar ile bilim, sanayi ve teknolojide ülkemiz bakımından stratejik kabul edilen bir alanda öne çıkmış olanlar ya da ihracat, istihdam veya yatırım kapasitesi olarak ulusal ekonomiye önemli katkı sağlayan ya da sağlaması öngörülenler nitelikli yabancı olarak değerlendirilir.

* Geçici koruma sağlanan yabancılara bu madde hükümleri uygulanmaz.

Çalışma izni Başvurusu İçin Gerekli Belgeler

  1. Çalışma Vizesi Başvuru Dilekçesi (Dilekçe elektronik başvuru sırasında taratılacak, ayrıca posta yoluyla işveren tarafından ıslak imzalı olarak gönderilecektir.)
  2. Yabancı Çalışan Başvuru Formu, (Elektronik ortamda doldurulan form, çıktısı alınıp, işveren ve yabancı tarafından imzalanır ve posta ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na gönderilir.)
  3. Türkiye içinden yapılan başvurularda aranan ilk şart, yabancının, ön lisans ve lisans eğitimi amacıyla verilen oturum izinleri hariç, başvuru tarihinde geçerli minimum altı ay süreli ikamet vizesi bulunmasıdır. Eğer söz konusu oturum izni yok ise, yabancının, uyruğunda bulunduğu veya daimi ikamet ettiği ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti temsilciliklerine iş sözleşmesi ibrazı ile çalışma izin müracaatı yapması zaruridir.
  4. Pasaport sureti (Pasaportun Latin harfleri ile yazılı olmadığı hallerde yeminli tercüman veya resmi makamlarca onaylı çevirisi de başvuruya ilave edilecektir.)
  5. Tercüme edilmiş ve onaylanmış Diploma veya Geçici Mezuniyet Belgesi Sureti
  6. Yabancı personeli çalıştıracak kurum/kuruluş adına, “kullanıcı” sıfatıyla elektronik başvuru yapma yetkisi bulunan kişinin noter onaylı vekâletnamesi
  7. Kuruluşun en son sermaye ve ortaklık yapısını gösteren Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi
  8. Son yıla ait, vergi dairesi veya yeminli mali müşavir onaylı bilanço ve kar/zarar tablosu

Çalışma İzni Verilen Yabancılara İlişkin Sosyal Güvenlik İşlemleri

Yurtiçinden yapılan başvurularda çalışma izni başlangıç tarihini izleyen 30 gün içinde, yurtdışından yapılan başvurularda ise yabancının Türkiye’ye giriş tarihinden itibaren 30 gün içinde SGK sigortalı girişinin yapılması zaruridir.

Türkiye ile sosyal güvenlik sözleşmesi imzalamış ülkelerin vatandaşları, eğer ki sigorta primlerini kendi ülkesinde ödemekte olduklarını ispat ederlerse, sözleşmelerde öngörülen süreler kadar Türkiye’de sosyal güvenlik yükümlülüklerinden muaf tutulurlar.

Çalışma İzinlerinin Uzatılması

 

6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunun 10’uncu maddesine göre; Çalışma izin başvurusunun Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca olumlu değerlendirilmesi hâlinde yabancıya, ilk başvuruda en çok bir yıl geçerli çalışma izni verilmektedir. Buna göre;

 

a) Çalışma izninin uzatılması başvurusunun mutlak surette çalışma izni süresi dolmadan gerçekleştirilmesi zorunludur. Bu süre dolduktan sonra yapılan uzatma başvuruları reddedilir. Çalışma izni uzatılması amacıyla yapılacak başvurunun, mevcut çalışma izni süresinin dolmasına altmış gün kala yapılması zaruridir.

 

b) Bir yıllık ilk yasal çalışma süresinden sonra, olumlu görülmesi halinde, aynı işverene bağlı olmak kaydıyla, ilk uzatma başvurusunda maksimum iki yıl, sonraki uzatma başvurularında ise maksimum üç yıla kadar çalışma izni verilir.

c) Farklı bir işverenin işyerinde çalışmak üzere gerçekleştirilen başvurular ilk başvuru usul ve esaslarına tabi olarak değerlendirilir.

 

Çalışma İzninden Muaf Olma Durumu

Özel kanunlarda belirlenen hükümler saklı kalmak kaydıyla;

- Türkiye’nin taraf olduğu ikili ya da çok taraflı sözleşmelerle çalışma izninden muaf tutulanlar,

- Daimi oturumları yurt dışında olan, ancak, ilmi, kültürel ve sanatsal faaliyetler amacıyla bir aydan az, sportif faaliyetler amacıyla ise dört aydan az süre ile geçici olarak Türkiye’ye gelecek yabancıların,

- Türkiye’ye ithal edilen makina ve ekipmanın montajı, bakım ve onarımı, kullanımına dair eğitimin verilmesi amacıyla;

- Belgeli turizm işletmelerinin sınırları dışında faaliyette bulunacak, fuar ve sirklerde görevli olarak Türkiye’ye giriş tarihinden itibaren altı ayı geçmemek ve bu durumu ibraz edeceği belgeler ile kanıtlamak koşuluyla bulunanların,

- İki yılı geçmemek ve eğitim süresiyle sınırlı olmak üzere durumunu ibraz edeceği belgeler ile kanıtlayarak üniversiteler ile kamu kurum ve kuruluşlarına bilgi ve görgülerini artırmak üzere gelen yabancıların,

- Sosyo-kültürel ve teknolojik alanlar ile eğitim konularında altı ayı aşmayan bir sürede Türkiye’ye önemli hizmet ve katkı sağlayabilecekleri ilgili mercilerce bildirilenlerin,

 - AB Eğitim ve Gençlik Programları Merkezi Başkanlığı’nın (Ulusal Ajans) yürüttüğü programlar kapsamında gelen yabancıların, program süresince,

 - Kapsamı ve süresi konusunda Bakanlık, İçişleri ve Dışişleri Bakanlığı ile Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığının mutabakata vardığı uluslararası “stajyer öğrenci” programları çerçevesinde staj görecek yabancıların,

 - Görev süresi sekiz ayı geçmemek kaydıyla Türkiye’ye gelen “tur operatörü temsilcisi yabancıların,

 - Türkiye Futbol Federasyonunca veya Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünce talepleri uygun bulunan yabancı futbolcular ile diğer “sporcu ve antrenörlerin sözleşmeleri süresince,

  - İlgili makamdan “Uygunluk Onayı Belgesi” almış Türk Uluslararası Gemi Siciline kayıtlı ve kabotaj hattı dışında çalışan gemilerde görev yapan yabancı “gemi adamlarının,

  - Türkiye Avrupa Birliği Mali İşbirliği Programları kapsamında yürütülen projelerde görevlendirilen “yabancı uzmanların” görevleri süresince çalışma izni almalarına gerek bulunmamaktadır.

Mesleki hizmetler kapsamında olup muafiyet hükümlerine tabi; “yabancı mimar, mühendis ve şehir plancılarının” hizmet sürelerinin bir ayı aşması durumunda akademik ve mesleki yeterliliğini tamamlayarak Bakanlıktan çalışma izni alması, ilgili meslek kuruluşuna geçici üye olması ve ulusal kurum ve kuruluşların uygulamalarına uyması zorunludur.

Muafiyet süreleri uzatılmamakla birlikte muafiyet hükümlerinden yararlanacak yabancılara ilişkin sosyal güvenlikle ilgili yükümlülüklerin yerine getirilmesi zorunludur.

Çalışma İzni Kullanırken Göz Önünde Bulundurulması Gereken Hususlar

  1. Çalışma izni talep eden işyerinde en az beş T.C. vatandaşının istihdam edilmesi mecburidir.

 

  1. İşyerinin ödenmiş sermayesinin minimum 100 bin TL veya brüt cirosunun minimum 800 bin TL veya son yıl ihracat rakamının minimum 250 bin Amerikan Doları olması gerekmektedir.

 

  1. Dernek ve vakıflarda çalıştırılacak yabancılar için yapılan izin taleplerinde 2. madde, yabancı ülke havayollarının Türkiye temsilciliklerinde, eğitim sektörü ve ev hizmetlerinde çalıştırılacak yabancıların çalışma izni müracaatlarında ise, 1. ve 2. maddeler uygulanmaz.

 

  1. Çalışma İzni talep eden firma ortağı yabancının, 40.000 TL’den az olmamak üzere, sermaye payının minimum % 20 olması zaruridir.

 

  1. Türk işyeri sahibi tarafından yabancı elemana ödeneceği belirtilen aylık ücret miktarının, yabancının görev ve yetkinliği ile uyumlu düzeyde olması şarttır. Bu çerçevede, müracaat tarihi itibariyle yürürlükte olan asgari ücret miktarı göz önünde tutulmak suretiyle yabancıya ödenecek ücretin en az;

- Üst seviye yöneticiler, uçak pilotları ve ön izin talebinde bulunan mühendis ve mimarlar için asgari ücretin 6,5 katı,

- Birim veya şube müdürleri ile mimar/mühendisler için asgari ücretin dört katı,

- Psikolog, fizyoterapist, öğretmen, müzisyen ve sahne sanatçısı olarak çalıştırılacak yabancılar için asgari ücretin 3 katı,

- Ev hizmetlerinde çalıştırılacak yabancılar için minimum asgari ücret, yukarıda sayılanlar haricindeki mesleklerde (Satış temsilcisi, pazarlama-ihracat yetkilisi v.b.) çalışacak yabancılar için asgari ücretin 1,5 katı olması gerekmektedir.

- Akrobat, masöz, masör ve SPA terapisti gibi işlerde istihdam edilecek yabancılar için asgari ücretin 2 katı.

  1. Bünyesinde izinli masaj salonu olduğunu kanıtlayan Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan belgeli, minimum dört yıldızlı turizm işletmeleri ile belgeli tatil köylerinin, masör, masöz ve SPA terapisti gibi uzmanlık gereken işlerle ilgili talepleri olumlu değerlendirilir.

 

  1. Turizm-animasyon firmalarının uzmanlık gerektiren işlerinde çalıştırılacak yabancılar için, minimum 10 (On) Türk vatandaşı istihdam edilmesi durumunda, her bir yabancı için ayrı ayrı beş T.C. vatandaşı istihdamına ilişkin kota ayrıca tatbik edilmez.

 

  1. Türkiye’nin imzacısı olduğu ikili ya da çok taraflı sözleşmelerde hüküm altına alınmış haller ile kamu kurum/kuruluşlarınca sözleşme veya ihaleyle mal ve hizmet alımı işlerinde istihdam edilecek yabancılara dair çalışma izin taleplerinde 1. ve 2. maddelerde belirlenen ölçütler uygulanmaz.

 

  1. İleri teknoloji gerektiren işlerde veya aynı özelliklerde Türk uzman çalışanın olmadığı durumlarda da 1. ve 2. maddelerle belirlenen ölçütler uygulanmaz.

 

  1. Özellik Arzeden Doğrudan Yabancı Yatırım şartlarını taşıyan işletmelerde kilit personel dışında istihdam edilecek yabancılar için, 1. madde ile belirlenen kriter, firmanın ülke çapındaki tüm işyerlerinde çalışan Türk vatandaşı sayısı esas alınarak tatbik edilir.

Başvurularında Kriter Uygulanmayacak Yabancılar

Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanunun Uygulama Yönetmelik hükümlerince çalışma izni değerlendirme ölçütlerine tabi olmayan yabancılar aşağıda belirtilmiş olup, burada belirtilen yabancıların çalışabilmeleri için çalışma izni almaları zorunludur.

  • Anne, baba veya çocuğu T.C. vatandaşı olan yabancılar,
  • Minimum 3 yıl süreyle Türk vatandaşı ile evli olan yabancılar,
  • Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti vatandaşları,
  • Türk ve akraba topluluklarıyla ilgili pratikler kapsamında oturum izni verilmiş olan yabancılar,
  • İnsani amaçla oturum izni verilmiş olan yabancılar,
  • İnsan ticareti mağduru olarak oturum izni verilmiş olan yabancılar,
  • Vatansız statüsünde oturum izni verilmiş olan yabancılar.

1. Turizm Sektöründe Çalışacak Yabancılara Çalışma İzni

Yabancı personel çalıştıracak kurumların yurt içi başvurusunda talep edilen belgeler aşağıdaki gibidir;

  1. Başvuru dilekçesi
  2. Turizm işletme belgesi
  3. Son yıla ait, vergi dairesi veya yeminli mali müşavir onaylı bilanço ve kâr/zarar tablosu
  4. Vekaletname
  5. Ticaret odasından temin edilen faaliyet belgesi
  6. Kuruluşun son sermaye ve ortaklık yapısını gösteren ticaret sicil gazetesi

Yabancıdan istenen belgeler

  1. Pasaport fotokopisi
  2. En az 6 aylık ikamet tezkeresi
  3. 1 adet fotoğraf
  4. Noter onaylı ve Türkçe tercümeli diploma

Yabancıdan istenen bilgiler

  • Yabancının alacağı maaş miktarı
  • Yabancının yurtiçi ikamet adresi
  • Yabancının medeni hali
  • Türk vatandaşı yerine yabancı istihdamı talebinin gerekçesi
  • Yabancının telefon numarası
  • Yabancının yurtdışı ikamet adresi
  • Görev tanımı

2. Turizm sektöründe çalışacak yabancılar için yurt dışı çalışma izni başvurusu

Konsolosluk başvurusu için gerekli belgeler;

  • Referans numarası başvuru dilekçesi
  • Noterden taahhütname
  • Belirli süreli iş sözleşmesi
  • İmza sirküleri
  • Vergi levhası
  • Ticaret sicil gazetesi

Çalışma Bakanlığı başvurusu için gerekli şirket belgeleri;

  1. Başvuru dilekçesi
  2. Kuruluşun en son sermaye ve ortaklık yapısını gösteren ticaret sicil gazetesi
  3. Turizm işletme belgesi (olmaması durumunda ticaret odasından alınmış faaliyet belgesi yeterli olacaktır.)
  4. Vekaletname
  5. Son yıla ait, vergi dairesi veya yeminli mali müşavir onaylı bilanço ve kâr/zarar tablosu

Yabancıdan istenilen bilgi ve belgeler

  1. Pasaport fotokopisi.
  2. Belirli süreli iş sözleşmesi
  3. Noter onaylı ve Türkçe tercümeli diploma
  4. 1 adet fotoğraf
  5. İş yeri SGK numarası
  6. Konsolosluktan alınan referans numarası
  7. Yabancının alacağı maaş
  8. Yabancının telefon numarası
  9. Yabancının medeni hali
  10. Yurtiçi ikamet adresi
  11. İşyerinde yapacağı görev (görev tanımı)
  12. Türk vatandaşı yerine yabancı istihdamı talebinin gerekçesi

Ev Hizmetlerinde Çalışan Yabancılar İçin Çalışma İzni Alınması

Yeni kanun ile evinde yabancı uyruklu bakıcı çalıştırmak isteyen kişiler için temel olarak üç kıstas mevcuttur;

1- Türk vatandaşları, 15 yaşından küçük çocukları için yabancı çocuk bakıcısı çalıştırabilirler.

2- 65 yaşından daha büyük yaşlıların bakımı için yabancı bakıcı çalıştırılabilir.

3- 65 yaşından küçük ama hastalığı doktor raporu ile sabit olanların bakımı için yabancı uyruklu bakıcıya çalışma izni çıkartılabilir.

Özetle; eve temizlikçi, bulaşıkçı, gündelikçi ve hizmetçi olarak yabancı çalıştırılamaz. Yalnızca çocuk bakımı, yaşlı bakımı ve hasta bakımı için yabancı bakıcı çalıştırılabilir.

Dikkat Edilmesi Hususlar

Çalıştırılması düşünülen yabancı bakıcının oturma izni olup olmadığı önemlidir. Oturma izni olan bakıcı için Çalışma İzni almak hem daha kolay hem de daha az maliyetli olmaktadır. Oturma izni olmayan çalışanın ise kendi ülkesine gidip, oradaki Türk Büyükelçiliği vasıtasıyla “Çalışma İznini” çıkartmak daha ekonomik ve kısa sürecektir.

Yurt İçi Başvurusu

Oturma izni olan yabancılar için yurt içinde başvuru yapılabilir. Bunun için hazırlanması gereken bilgi ve belgeler aşağıdaki gibidir.

  1. Ev Hizmetlerinde Yabancı Çalıştıracak “İşveren Başvuru Dilekçe Örneği
  2. Yabancı Bakıcının “Oturma İzin Belgesi” fotokopisi
  3. Yabancıya ait “Pasaport Sureti” (Türkçe tercüme gereklidir)
  4. Yabancıya ait bir adet “Fotoğraf” (Son altı ayda çekilmiş)
  5. İşverene ait “Nüfus Cüzdanı Fotokopisi”
  6. İşverenin detaylı “Nüfus Kayıt Örneği” ve “İkametgah Belgesi”(Nüfus dairesinden temin edilecektir)

 Yurt İçi Çalışma İzni Başvurusu İçin Gerekli Bilgiler

  • İşverenin e-devlet şifresi veya vekâletnamesi
  • İşverenin e-mail adresi
  • Yabancının mezun olduğu okulun adı
  • Yabancının mezun olduğu bölümün adı
  • Yabancının telefon numarası
  • Yabancının medeni hali
  • Yabancının yurtdışı ikamet adresi
  • Yabancının yurtiçi ikamet adresi
  • Yabancının iş yerinde yapacağı görevle ilgili bilgi
  • Türk vatandaşı yerine yabancı istihdam talebinin gerekçesi

Yurt Dışı Başvurusu

Oturum izni olmayan yabancılar için çalışma izni alınması istendiği takdirde, çalışan adayının kendi ülkesindeki Türk Büyükelçiliğine başvurarak referans numarası alması, bu referans numarası ile Türkiye’de gerekli müracaatların yapılması gerekmektedir. Bunun için hazırlanması gereken bilgi ve belgeler aşağıdaki gibidir.

Konsolosluk Başvurusu İçin Gerekli Evraklar;

1- Konsolosluk Başvuru Dilekçesi

2- Belirli Süreli İş Sözleşmesi (Ev Hizmetleri) (iki nüsha düzenlenir, bir nüshası konsolosluğa verilir.)

3- Noter onaylı taahhütname (işveren tarafından düzenlenir)

4- Doğum Belgesi (yabancı çalışan tarafından temin edilir)

5- Sabıka kâğıdı (yabancı çalışan tarafından temin edilir)

Yukarıdaki evraklar, yabancı çalışan adayı kendi ülkesinde ise kargo yoluyla gönderilir, çalışan adayı Türkiye de ise, kendi ülkesine giderken bir dosya haline getirilip kendisine verilmelidir. Çalışan adayı kendi ülkesine gittiğinde doğum belgesini ve sabıka kaydını bu dosyaya ekleyip Türk Büyükelçiliğine teslim etmelidir.

Çalışma Bakanlığı Başvurusu İçin Gerekli Evraklar;

  1. Ev Hizmetlerinde Yabancı Çalıştıracak İşveren Başvuru Dilekçe Örneği
  2. Belirli Süreli İş Sözleşmesi
  3. Yabancı Bakıcıya ait pasaport sureti
  4. Yabancı şahsa ait bir adet fotoğraf
  5. İşverene ait nüfus cüzdanı fotokopisi
  6. Bakımı yapılacak olan şahsın kimlik fotokopisi (Bakılacak kişi yaşlıysa sağlık belgesi de alınması gereklidir.)
  7. İşverenin nüfus kayıt örneği

 Gerekli Bilgiler;

Konsolosluktan alınan referans numarasının yanısıra;

  • İşveren adına e-devlet şifresi veya vekâletname
  • İşveren adına e-mail adresi
  • Yabancının mezun olduğu okulun adı
  • Yabancının mezun olduğu bölümün adı
  • Yabancı şahsın medeni hali
  • Yabancı şahsın telefon numarası
  • İşyerinde yapacağı görev ile ilgili bilgi
  • Türk vatandaşı yerine yabancı istihdamı talebinin gerekçesi

 

Ev Hizmetlerinde Çalıştırılan Yabancı Bakıcının Sigortasının Yapılması

  • Yabancı çalışanın çalışma izni onaylandıktan sonra 30 gün içerisinde T.C. Sosyal Güvenlik Kurumuna sigorta kaydının yapılması zorunludur

Başvuruda istenilen belgeler aşağıdaki gibidir;

  • İş yeri bildirgesi
  • İşverenin imza beyannamesi
  • İşverenin nüfuz cüzdanı
  • İşverenin ikametgâhı
  • Yabancı Çalışanın çalışma izni

 

Yabancı Doktorlar İçin Çalışma İznine Dair Bilgi

 

Genel Hususlar:

- Yabancı doktorlar Türkiye’de yalnızca özel hastane ve tıp merkezlerinde istihdam edilebilirler.

- Yabancı doktorun Türkiye’de çalışabilmesi için;

a) Yabancı ülkedeki bir tıp fakültesinden mezun olan doktorların öncelikle diploma ve/veya uzmanlık belgelerinin denkliğinin kabul edildiğini kanıtlayan belgeyi alması gerekir. Bununla ilaveten, Tıp diplomasının denkliğine ilişkin belge için Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Başkanlığına, uzmanlık belgelerinin denkliği için ise Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü’ne müracaat edilmesi gerekir.

b) Müracaat tarihinden itibaren en geç bir yıl içerisinde en az (B) seviyesinde Türkçe dil bilgisine sahip olduğuna dair belge ibraz edilmesi gerekir. Bu belge yurtdışında Yunus Emre Türk Kültür Merkezleri’nden, yurtiçinde ise TÖMER’den (Türkçe Öğretim Merkezi) temin edilebilir.

c) İlk kez Türkiye’de çalışacak olan doktorların, geldikleri ülkenin yetkili makamlarından aldıkları, kanunen mesleğini yapmaya engel durumunun bulunmadığını gösteren belge almaları gerekir.

Bu belge, Türkiye’deki eğitim kurumlarından mezun olanlardan, başvuru tarihi itibarıyla 5 yıldır Türkiye’de kesintisiz oturduğunu belgeleyenlerden ve ülkelerindeki olağanüstü hal nedeniyle Türkiye’ye sığınmış olanlardan istenmez.

- Yukarıdaki şartları sağlayan yabancı Doktor, belirtilen belgelerle birlikte çalışacağı özel hastane veya tıp merkezine başvuru yapabilir. Doktor ile özel hastane/tıp merkezi arasında hizmet sözleşmesi düzenlenir ve taraflarca imzalanır.

- Yabancı doktorun çalışma izin başvurusu, doktoru çalıştıracak özel sağlık kuruluşu tarafından, dilekçe ekinde hizmet sözleşmesi ve yukarıda belirtilen belgelerle birlikte bulunulan ilin Sağlık Müdürlüğü’ne yapılır.

Belgelerde eksiklik veya uygunsuzluk bulunmaması halinde, doktorun diploma ve/veya uzmanlık belgesinin bir örneği, Sağlık Müdürlüğü tarafından tescil ve denklik işlemlerinin sorgulanması için, Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Tescil, Denklik İşlemleri Daire Başkanlığı’na gönderilir.

Anılan Daire Başkalığından gelen olumlu cevap baz alınarak ilgili İl Sağlık Müdürlüğü tarafından “yabancı doktorun özel sağlık kuruluşunda çalışabileceğine dair belge (ön izin belgesi)” düzenlenir.

- İlgili Valilik, sözkonusu ön izin belgesi ve beraberindeki belgeleri Çalışma İzni alınmasını teminen Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na gönderir.

Başvuru İçin Gerekli Belgeler

1) Yabancı doktorun diploma ve/veya uzmanlık belgelerinin denkliğinin kabul edildiğini gösterir belge

2) Doktorun ilgili Türkçe dil sınavında (B) veya üzerinde aldığına dair belge. (Bu belge başvuru tarihinden itibaren bir yıl içerisinde ibraz edilmek zorundadır. Bahsekonu belge Türkçe eğitim veren öğretim kurumlarından mezun olanlardan istenmez.)

3) İlk kez Türkiye’de çalışacakların, kendi ülkelerinin yetkili makamlarından almaları gereken “kanunen mesleğini yapmaya engel halinin bulunmadığını” gösteren belge.

Bu belge, müracaat tarihinden önceki bir yıl içerisinde Türkiye’deki öğretim kurumlarından mezun olanlardan, başvuru tarihi itibarıyla beş yıldır Türkiye’de kesintisiz ikamet ettiğini belgeleyenlerden ve ülkelerindeki olağanüstü hal nedeniyle Türkiye’ye sığınmış olanlardan istenmez.

4) Yabancı doktor ile doktorun çalışacağı özel sağlık kuruluşu arasında imzalanan hizmet sözleşmesi.

 

Yabancı Uyruklu Öğretmenler İçin Çalışma İzni

MEB’e bağlı özel eğitim kurumlarında çalıştırılacak yabancı uyruklu öğretmenler için Yüksek Öğrenim Kurumundan (YÖK) Denklik Belgesi ve Ön İzin Belgesi (mesleki yeterlilik belgesi) alınması zaruridir.

Yabancı uyruklu öğretmeni istihdam edecek kurumların ise “Kurum açma ve öğretime başlama izni” ile “Ruhsatname” sahibi olmaları şarttır.

İngiltere vatandaşlarının İngilizce öğretmeni olmak için herhangi bir sertifika veya yeterlilik belgesi sunmalarına gerek bulunmamaktadır.

Türk vatandaşlarıyla evli yabancı uyruklu öğretmenlerin, evliliğin 3 yılını doldurmuş olması veya sözkonusu evlilikten çocuk olması durumunda Denklik Belgesi haricinde başkaca bir kritere ihtiyaç bulunmamaktadır. 

Özellik Arzeden Yatırımlarda Çalışma İzni

İlgili Kanunda belirli şartları haiz yabancı yatırımlarda istihdam edilen yabancılara verilen çalışma izinleri, özel hükümlere tabi tutulmuş olup, bu iznin verilmesi kolaylaştırılmıştır.

Özellik Arzeden Doğrudan Yabancı Yatırımlar aşağıdaki kayıtlı şartların en az birini sağlayan şirket veya şubeyi ifade eder.

Özellik Arzeden Doğrudan Yabancı Yatırım değerleri (2017 yılı)

(TL tutarları her yıl belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak bulunmuştur.)

  1. Yabancı ortakların toplam sermaye payının en az 1.333.150 Türk Lirası olması kaydıyla, şirket veya şubenin son yıl cirosunun en az 100.2 milyon lira olması,
  2. Yabancı ortakların toplam sermaye payının en az 1.333.150 Türk Lirası olması kaydıyla, şirket veya şubenin son yıl ihracatının en az 1 milyon Amerikan Doları olması,
  3. Yabancı ortakların toplam sermaye payının en az 1.333.150 Türk Lirası olması kaydıyla, şirket veya şubede son yıl içinde Sosyal Sigortalar Kurumu’na kayıtlı en az 250 personelin istihdam edilmesi,
  4. Şirket veya şubenin yatırımda bulunacak olması halinde, öngörülen asgari sabit yatırım tutarının en az 33.3 milyon lirası olması,
  5. Ana şirketin merkezinin bulunduğu ülke dışında en az bir ülkede daha doğrudan yabancı yatırımı bulunması.

İrtibat bürolarında; yetki belgesi sahibi en fazla bir kişiye Ekonomi Bakanlığı’ndan faaliyet izni almış olmak kaydıyla, faaliyet süresi ile sınırlı olmak üzere Bakanlıkça çalışma izni verilir.

Kilit personel; Türkiye’de kurulu bulunan ve yukarıda bahsedilen doğrudan yabancı yatırım kapsamında tüzel kişiliğe sahip bir şirketin aşağıdaki şartlardan en az birini sağlayan personelidir. Buna ilişkin olarak;

  1. Şirketin üst yönetiminde ya da yürütme pozisyonunda çalışmak,
  2. Şirketin tamamını veya bir bölümünü yönetmek,
  3. Şirketin denetçilerinin, idari veya teknik personelinin işlerini denetlemek veya kontrol etmek,
  4. Şirkete yeni personel almak ya da mevcut personelin işine son vermek veya bu konularda teklif yapmak,

alanlarından en az bir tanesinde görev alan veya bu konularda yetki sahibi, şirket ortağı, yönetim kurulu başkanı, yönetim kurulu üyesi, genel müdür, genel müdür yardımcısı, şirket müdürü, şirket müdür yardımcısı ve benzeri mevkilerde görev yapan kişi olmakla birlikte;

- Şirketin hizmetleri, araştırma cihazları, teknikleri ya da yönetimi için temel sayılan bilgiye sahip kişi ve irtibat bürolarında, yurt dışındaki ana şirket tarafından adına yetki belgesi düzenlenen en fazla bir kişi olması gerekir.

Geçici Koruma Statüsündeki Yabancılara Çalışma İzni

15.01.2016 tarihi itibarıyla, Bakanlar Kurulu Kararı ile Geçici Koruma Statüsündeki Yabancılar için çalışma izni alınabilmesine olanak tanınmıştır. Valilik/İl Emniyet Müdürlüğü tarafından verilmiş Geçici Koruma Kartı (GKK) sahibi yabancılar ile AFAD Kart sahibi yabancıları kapsayan bu düzenlemeye göre;

- Tarım ve hayvancılık işlerinde çalışan kişilere Valilik tarafından,

- Diğer tüm alanlarda çalışan yabancılara ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından çalışma izni verilmektedir.

Dernek, Vakıf ve Sivil toplum kuruluşları haricinde, Geçici Kart kartı sahibi yabancıyı istihdam etmek isteyen kişi veya kurumlar, bir yabancı için on Türk çalıştırmak zorundadır.

Çalışma İzni Alma Zorunluluğu

Geçici koruma sağlanan yabancılar, çalışma izni olmaksızın Türkiye’de çalışamaz veya çalıştırılamaz. Bu kapsamda çalışma izni alınmadan çalışan geçici koruma altındaki yabancılar ile bu yabancıları istihdam edenlerle ilgili olarak ilgili kanunun hükümleri uygulanır. 

Geçici koruma kartı sahibi yabancılara Çalışma İzni ve Çalışma İzni Muafiyeti Başvurusu, GK kayıt tarihinden itibaren 6 ay içerisinde çalışma izni almak için Bakanlığa yapılmalıdır.

Çalışma izni başvuruları, Geçici Koruma sağlanan yabancıları istihdam edecek işveren tarafından e-Devlet üzerinden yapılır. Bağımsız çalışma iznine başvurma hakkı olan Geçici Koruma statüsü altındaki yabancılar kendi adına başvuru yapabilirler.

Hayvancılık ve mevsimlik tarım işlerinde çalışan geçici koruma statüsündeki yabancılar, çalışma izni muafiyeti kapsamındadır. Muafiyet ile ilgili müracaatlar, bulunulan İl Valiliğine yapılır. Bu başvurular, ilgili Valilik tarafından Çalışma Bakanlığı’na bildirilir.

Çalışma İzni Verilmesi ve Bildirimi

Başvurusu olumlu değerlendirilen yabancılara Çalışma Bakanlığı tarafından verilen çalışma izni İçişleri Bakanlığı ile işverene bildirilir.

Mevsimlik tarım veya hayvancılık işlerinde çalışması uygun görülen geçici koruma statüsündeki yabancılara verilen çalışma izni muafiyetleri ilgili Valiliğe bildirilir.

Koruma Kartı Sahibi Yabancılara Verilecek Ücret

Koruma sağlanan yabancılara asgari ücretin altında ücret ödenemez. Bununla birlikte, ilgili Kanunlar gereğince vergi muafiyeti tanınan dernek ve vakıflar, insani yardım hizmeti faaliyetlerinde geçici koruma statüsündeki yabancıları çalıştırabilirler.

Mesleki Eğitim

Türkiye İş Kurumu tarafından aktif işgücü hizmetleri kapsamında düzenlenen kurs ve programlar çerçevesinde, bir iş yerinde mesleki eğitim alacak Geçici Koruma statüsündeki yabancılar Çalışma ve Sosyal Bakanlığı’na müracaatta bulunabilirler.

Geçici koruma statüsü sonlandırılan veya iptal edilen yabancıların almış olduğu çalışma izinleri iptal edilir.

 

İşyerlerinde Suriyeli Çalıştırmak İsteyen İşverenler

 

Geçici Koruma Kapsamında Suriye uyruklu personel çalıştıracak iş yerleri; diğer yabancı uyruklu personel istihdamı için zorunlu olan çalışma izni kriterlerinin birçoğundan muaf tutulmuştur.

İş yerinde geçici koruma kapsamında çalışan sayısının, aynı iş yerinde çalışan Türk vatandaşı sayısının yüzde onunu geçmemesi esastır. Ancak, hiç Türk vatandaşı çalışanı bulunmayan veya toplam çalışan sayısı ondan az olan iş yerlerinde, geçici koruma sağlanan en fazla bir yabancıya çalışma izni verilebilir.

 Başvuru şartları aşağıdaki gibidir;

- Geçici koruma kimlik belgesinin/yabancı tanıtma belgesinin olması,

- En az altı aylık geçici koruma süresinin doldurulmuş olması,

- Geçici koruma kimlik belgesini aldığı şehirde çalışmak üzere başvuru yapılması,

- Geçici koruma sağlanan yabancının başka bir işverenin yanında çalışmak üzere düzenlenen çalışma izninin ya da bu yabancı için daha önce yapılmış ama sonuçlanmayan bir başvurusunun bulunmaması.

 

Türkiye'de İş Kurmak İsteyen Suriyeliler İçin Çalışma İzni

 

Geçici Koruma Kapsamındaki Suriyeliler, diğer yabancı uyruklu kişiler için zorunlu olan çalışma izni kriterlerinin birçoğundan muaf tutulmuştur. İş yeri açan Suriyeliler yasal çalışma izni alabilirler.

 Başvuru Şartları;

- Vergi mükellefi olunması,

- Ticaret odasında kaydının bulunması,

- İş yeri sigorta tescilinin bulunması,

- Geçici koruma kimlik belgesinin/yabancı tanıtma belgesinin olması,

- En az altı aylık geçici koruma süresinin doldurulmuş olması,

- Geçici koruma kimlik belgesini aldığı şehirde iş yeri açması ve çalışmak üzere başvuru yapması,

- Geçici koruma sağlanan yabancının başka bir işverenin yanında çalışmak üzere düzenlenen çalışma izninin ya da bu yabancı için daha önce yapılmış sonuçlanmayan bir başvurusunun bulunmamasıdır.

Geçici koruma kapsamındaki Suriyeliler İş yeri açtıktan sonra yasal çalışma izni alarak Belediyelerden iş yeri ruhsatı alarak sayısız birçok avantajdan yararlanabilirler.

 

Yabancıların Çalışmalarının Yasak Olduğu Meslek ve Görevler Aşağıda Sıralanmıştır

 

  1. Noterlik
  2. Eczacılık
  3. Turist rehberliği
  4. Diş tabipliği, dişçilik, hastabakıcılık
  5. Özel veya kamu kuruluşlarında güvenlik görevlisi
  6. Veterinerlik
  7. Kara suları dahilinde balık, istiridye, midye, sünger, inci, mercan ihracı, dalgıçlık, arayıcılık, kılavuzluk, kaptanlık, çarkçılık, katiplik, tayfalık vb.
  8. Gümrük müşavirliği
  9. Avukatlık
  10. Özel hastanelerde sorumlu müdürlük.